• مغرب زمین جنگ های صلیبی را باخت ولی در جنگ اعتقادات پیروز شد . همه ی جنگاوران مسیحی از ارض موعود بیرون رانده شدند اما مسلمانان که پیروزی دیرآمده خونشان را مکیده بود و مغولان دیارشان را به ویرانی داده بودند به نوبه ی خود به دوران تاریک ناداری و نداری دچار شدند در صورتی که مغرب زمین شکست خورده که از کوشش های مداوم تجربه آموخته و شکست ها را از یاد برده بود عطش علم و علاقه به ترقی را از دشمنانش فرا گرفت ، کلیساهای جامع ساخت که سر به ابر می سود ، میدان های عقل را پیمودن گرفت زبان های تازه خشن خویش را به شیوه ی دانته ، چاسر و ویون مبدل کرد و با سربلندی به دوران رنسانس قدم نهاد .

• زندگی ذهن بشر بر ساخته از دو نیرو است . نیاز به اعتقاد برای زیستن و نیاز به عقل برای پیشرفت . در روزگار هرج و مرج میل به اعتقاد مقدم بر آن یکی است زیرا شهامت تنها سجیه ی ضروری می باشد در دوران ثروت نیروهای عقلانی بر هر چیز دیگر تقدم می گیرند زیرا ارتقا و پیشرفت را به ارمغان می آورند .

• همیشه آدم های بدبختند که باید باور کنند خداوند آن ها را برای خودش انتخاب کرده است .
• کمتر اتفاق می افتد که تاریخ چیزی را از بین ببرد که مستحق آن نباشد . سوزاندن علف های هرز زمین را برای بذر افشانی بعدی غنیتر می سازد .
• در واقع خوانندگان عادی از این گفتگوی دراز درباره تمدن اسلامی حیرت می کنند و دانشوران از اختصار بی مورد آن تاسف می خورند . تنها در دوران های طلایی تاریخ بوده است که جامعه ای می توانسته مانند اسلام ، در مدتی به همین کوتاهی – چهار قرن فاصله بین هارون الرشید تا ابن رشد- این همه مردان معروف در زمینه ی حکومت، تعلیم ، ادبیات ، لغت شناسی ، جغرافیا، تاریخ ، ریاضیات ، نجوم، شیمی ، فلسفه و پزشکی به وجود آورد . قسمتی از این فعالیت های درخشان از میراث یونان مایه گرفت اما قسمت اعظم آن به خصوص در سیاست و شعر و هنر ابتکاراتی گران بها بود . اوج نهضت اسلامی از بعضی جهات از آرای؟ خاور نزدیک از نفوذ علمی یونان که نه فقط در در ایران ساسانی و هخامنشی رواج داشت بلکه در یهودای سلیمان ، آشور آسوربانیپال ، بابل حمورابی اکد سارگن و سومر شاهان ناشناس نیز بسط یافته بود . بدین سان معلوم می گردد که حلقه های تاریخ به هم پیوسته است : زیرا زلزله ها ، امراض فراگیر ، قحطیها و مهاجرت های مخرب و جنگ های مهلک پایه های اساسی تمدن را نابود نمی کند يك فرهنگ جوانتر این مایه ها را از دل آتش می رباید و با تقلید و اقتباس و سپس با ابداع و و ابتکار آن را استمرار می دهد تا روح زنده و جوانی یک قوم تجلی کند . همچنانکه بنی آدم اعضای یک دیگرند و نسل های مختلف لحظه هایی از نسل بزرگ بشری هستند تمدن ها نیز واحدهایی از یک کل بزرگ ترند که تاریخ نام دارد و مراحل مختلف زندگی انسانیت هستند . تمدن مایه های گوناگون دارد و حاصل تعاون اقوام و طبقات و ادیان مختلف است و کسی که در تاریخ تمدن مطالعه می کند نمی تواند به نفع یک قوم و یا یک دین تعصب به کار ببرد .

تاریخ تمدن ، عصر ایمان . ویلیام دورانت

• محقق باید هر ملتی را که مشعل تمدن را می افروزد و میراث خویش را غنا می بخشد سپاس دارد و تجلیل کند .